Thủ tục yêu cầu tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự

Năng lực hành vi dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự. Trong một số trường hợp, cá nhân không được xem là có đầy đủ năng lực hành vi dân sự của mình vì bị hạn chế. Một người chỉ bị coi là hạn chế năng lực hành vi dân sự khi có quyết định có hiệu lực của Tòa án. Vậy, để Tòa án ra quyết định tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự thì cần phải tiến hành những thủ tục như thế nào? Trong bài viết dưới đây, chúng tôi sẽ trình bày rõ những thủ tục này.

Điều kiện để một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự

Căn cứ quy định tại Điều 24 Bộ luật dân sự 2015:

Người nghiện ma túy, nghiện các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tài sản của gia đình thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án có thể ra quyết định tuyên bố người này là người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.

Như vậy, một người bị coi là hạn chế năng lực hành vi dân sự khi:

·        Là người nghiện ma túy, nghiện các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tài sản của gia đình;

·        Có yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan;

·        Có quyết định có hiệu lực của Tòa án tuyên người đó bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.

Thẩm quyền tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự: Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người bị yêu cầu tuyên bố bị hạn chế năng lực hành vi dân sự cư trú, làm việc.

Hồ sơ yêu cầu tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự

Để yêu cầu tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự thì người yêu cầu cần phải có hồ sơ đáp ứng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự, bao gồm:

·        Đơn yêu cầu tuyên bố người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự;

·        Các tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu là có căn cứ và hợp pháp;

·        Chứng minh nhân dân, Hộ khẩu thường trú của người có yêu cầu (nếu có).

Thủ tục yêu cầu và trình tự thực hiện

Bước 1: Nộp đơn yêu cầu

·        Người có yêu cầu nộp đơn yêu cầu tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự trực tiếp tại Tòa án hoặc nộp qua đường bưu điện.

Bước 2: Nhận và xử lý đơn yêu cầu

·        Nếu đơn yêu cầu chưa đủ điều kiện: Thẩm phán được phân công yêu cầu người yêu cầu sửa đổi, bổ sung;

·        Nếu đơn yêu cầu đủ điều kiện: Thẩm phán thông báo cho người yêu cầu về việc nộp lệ phí yêu cầu giải quyết việc dân sự trừ trường hợp người đó được miễn hoặc không phải nộp lệ phí.

Lưu ý: Nếu thuộc các trường hợp trả lại đơn yêu cầu quy định tại Điều 364 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì Tòa án sẽ trả lại đơn yêu cầu và chứng cứ, tài liệu kèm theo.

Bước 3: Thông báo thụ lý đơn yêu cầu

·        Tòa án thụ lý đơn yêu cầu khi người yêu cầu nộp cho Tòa án biên lai thu tiền lệ phí, nếu người yêu cầu được miễn hoặc không phải nộp lệ phí thì Thẩm phán thụ lý kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu.

·        Tòa án thông báo bằng văn bản cho người yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, Viện kiểm sát cùng cấp về việc Tòa án đã thụ lý đơn yêu cầu trong thời hạn 03 ngày, kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu.

Bước 4: Chuẩn bị xét đơn yêu cầu

·        Thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu là 01 tháng kể từ ngày thụ lý, trong thời hạn này, Tòa án có thể trưng cầu giám định sức khỏe, bệnh tật của người bị yêu cầu tuyên bố bị hạn chế năng lực hành vi dân sự theo đề nghị của người yêu cầu.

Bước 5: Mở phiên họp xét đơn yêu cầu

·        Nếu chấp nhận đơn yêu cầu: Tòa án ra quyết định tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự. Trong quyết định này, Tòa án xác định người đại diện theo pháp luật của người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự và phạm vi đại diện.

Hậu quả pháp lý khi tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự

Điều 24, Điều 125 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

·        Việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến tài sản của người bị Tòa án tuyên bố hạn chế năng lực hành vi dân sự phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật, trừ giao dịch nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày hoặc luật liên quan có quy định khác.

·        Khi giao dịch dân sự do người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự xác lập, thực hiện thì theo yêu cầu của người đại diện của người đó, Tòa án tuyên bố giao dịch đó vô hiệu nếu theo quy định của pháp luật giao dịch này phải do người đại diện của họ xác lập, thực hiện hoặc đồng ý.

Như vậy, để tránh việc phá tán tài sản của gia đình, người có quyết định tuyên bố bị hạn chế năng lực hành vi dân sự từ Tòa án khi xác lập, thực hiện các giao dịch thì phải được sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật, nếu không, các giao dịch này sẽ bị vô hiệu (trừ những giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày).

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của chúng tôi về vấn đề : “Thủ tục yêu cầu tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự”. Trường hợp quý khách hàng có phát sinh bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến nội dung bài viết hoặc cần hỗ trợ bất cứ dịch vụ pháp lý nào, xin vui lòng gọi ngay đến hotline 0394 895 768  để được hỗ trợ tận tình. Xin cảm ơn!